Wrijfschaal
Er worden vaak scherven van een mortarium gevonden. Dit is een Romeinse wrijfschaal en het heeft de functie van een moderne keukenmachine. Er kan van alles in worden fijn gewreven en gemengd. Dit bijzonder gave exemplaar is opgegraven in De Schans bij de monding van de Gouwe.
Kleiner dan mortaria zijn de vijzels. Deze hebben altijd een stamper. De vijzel en stamper worden gebruikt voor het fijn maken van kleine hoeveelheden voedsel, bijvoorbeeld kruiden en specerijen. De wrijfschaal kan veel grotere hoeveelheden aan en wordt ook gebruikt om voedsel te mengen. De bodem van het mortarium is ruw, meestal gaat het om minuscule steentjes in het aardewerk. Aan een zijkant zit een ‘tuit’ om het fijngemaakte voedsel gemakkelijk op een bord of schaal te doen.
Er hoort ook altijd een ‘stamper’ bij een wrijfschaal. Het gaat om een ander model dan de stamper van een vijzel. Dit model is niet kort en recht, zoals de stamper van een vijzel. Het meestal dikkere wrijfgedeelte heeft een ‘steel’ in een hoek. Het is overigens wel een geheel, dus het gaat niet om een losse steel.
Tijdens elke Romeinse archeologische opgraving worden scherven van wrijfschalen gevonden. Dat geldt zowel voor een burgernederzetting als voor een militaire omgeving. De mortaria zijn heel herkenbaar aan de ruwe binnenkant, aan de tuit en aan de dikke wanden van het aardewerk.
Foto: Provinciaal Archeologisch Depot CC BY 4.0
