Romeinse passer
De Romeinse passer verschilt nauwelijks van een modern exemplaar. Er zijn verschillende gave Romeinse exemplaren gevonden. Zo is een ijzeren passer opgegraven in Arentsburg bij Forum Hadriani (Voorburg).
Het Romeinse leger heeft een behoorlijk ingenieurskorps. Er zijn specifieke technische eenheden, maar ook in een ‘gewoon’ cohort dienen veel vaklieden. Bij kleiner, maar niet minder belangrijk, gereedschap hoort onder meer de passer. De passer wordt, naast het trekken van een cirkel, vooral gebruikt om nauwkeurig kleine afstanden correct over te brengen.
Romeinse passers worden niet vaak gevonden. Bij opgravingen bij Forum Hadriani is wel gaaf een ijzeren exemplaar gevonden. De datering van deze passer is tussen de jaren 50 en 270. Dit is de periode dat het Romeinse leger actief is langs de hele Rijngrens. Het ligt voor de hand dat in alle castella langs deze grens passers in gebruik zijn. Bij de opgravingen van castellum Albaniana is er echter geen gevonden.
Forum Hadriani
Forum Hadriani is gegroeid uit een handelspost die halverwege het Kanaal van Corbulo werd gevestigd. Het kanaal is na het jaar 47 gegraven, dus na het instellen van de Rijngrens. Het kanaal verbindt de Rijn met de Maas en is daarom een belangrijke vaarroute voor schepen die vanaf de Rijn zuidwaarts varen. Zij hoeven dan niet via de Katwijk langs de Noordzeekust. Bovendien kunnen over het kanaal binnenvaartschepen varen. Het dorp werd een bestuurscentrum in het jaar 89 en na het bezoek van keizer Hadrianus werd het een Romeins ingerichte stad.
Foto boven: een replica van een Romeinse passer in gebruik
Foto onder: een vierdelige ijzeren passer uit de periode 50 tot 270, deze passer is te zien in het Rijksmuseum van Oudheden Leiden CC-BY-SA3.0
