Romeinse houtleembouw in castella langs de Limes
Het eerste castellum Albaniana is een houten castellum. Dit betekent dat de gebouwen binnen de muren een houten frame hebben. De wanden worden gemaakt van palen met wanddelen van twijgen. Deze worden vervolgens ingesmeerd met leem. In principe geldt deze bouwwijze voor alle vroege Limescastella langs de Rijn.
Het eerste castellum wordt helemaal in hout gebouwd. Alle gebouwen binnen de muren zijn in houtleembouw opgetrokken. Later worden de bedrijfsgebouwen in steen gebouwd. De muren zijn eerst van zoden en hout gemaakt, maar ook deze worden later in steen herbouwd. De poortgebouwen zijn van hout en worden eveneens later in steen opgetrokken.
De bouwwijze van de soldatenbarakken uit het eerste Alphense castellum (40/41-69) is houtleem. Dit blijkt uit de opgravingsresultaten. Van drie barakken zijn verschillende onderdelen opgegraven. Het gaat om de barakken die in de zuidoostelijke hoek van het castellum staan. In de opgravingsrapportage heten deze barak D, E en F. De wanden zijn opgetrokken van houten palen met een vlechtwerk van tenen of twijgen. Dit framewerk wordt besmeerd met leem, dit is klei. Uiteindelijk zie je van de wanden het houten frame en de lemen vlakken. Alle drie de barakken zijn dendrochronologisch gedateerd op zomer 42 tot voorjaar 43. De barakken zijn in principe als laatste onderdeel van het oudste fort gebouwd. Dit is gebruikelijk.
Bouwwijze wanden
Tijdens de opgravingen zijn zowel houten onderdelen als resten van leem gevonden. De bouwwijze in het kort van castellum Albaniana is als volgt:
- funderingsgreppel van ongeveer 80 tot 95 centimeter diep
- rechthoekige houten staanders van 8 tot 10 centimeter doorsnede
- horizontale dwarslatten
- verticale gevlochten tenen
- besmering met leem
Tijdens onderzoek in 1985 is een deel van deze wandopbouw gevonden. Ook is in 2002 een deel van een vlechtwerkwand aangetroffen in een van de grachten.
Vloeren en dak
Uit de opgravingen blijkt dat er liggers worden gebruikt voor houten vloeren, haardplaatsen en voor het loopvlak in de straten en onder de porticus bij de barakken. De liggers zijn 8 tot 12 centimeter in doorsnede. De houten barakken hebben houten dakpannen op een flauwe dakhelling.
Foto boven reconstructie van Albaniana waar duidelijk de vakwerkbouw zichtbaar in de zijwanden (reconstructie Julia Chorus in gemeentehuis Alphen aan den Rijn)
Foto onder een deel van een wand van een van de barakken (opgravingsfoto)
