Ramen en een rookgat

De houten castella langs de Limes zijn meestal gebouwd in de eerste eeuw. Over het algemeen worden deze pas halverwege of aan het einde van de tweede eeuw vervangen door stenen exemplaren. In Alphen aan den Rijn is het oudste houten castellum Albaniana goed bewaard gebleven in de natte grond. Uit de opgravingsresultaten kunnen plattegronden inclusief haardplaatsen worden gereconstrueerd.

Waar de deur precies is en hoe breed deze is, weten we ook uit de archeologische opgravingen. Soms is er namelijk genoeg van een fundering over om de deuropening te herkennen. Over ramen weten we minder en over rookgaten weten we heel weinig. Dat komt omdat de opstand nu eenmaal is verdwenen. Dus is het moeilijk om te achterhalen waar de openingen zijn en hoe groot deze zijn.

Ramen in een contubernium

Een contubernium bestaat uit een wapenkamer en een verblijfsruimte met hierboven een slaapverdieping. Deze lage slaapverdieping is een open ruimte direct onder het dak op een houten vloer. Aan de voorzijde is de wapenkamer met een buitendeur. Hier is boven de porticus hoog in de muur een raam. Dit raam verlicht zowel de wapenkamer als de slaapverdieping. Aan de achterzijde is een tweede raam om de verblijfsruimte te verlichten. Ook dit raam is hoog in de muur geplaatst.

Rook van de haard

De haard is tegen de tussenwand van de wapenkamer en de verblijfsruimte geplaatst. Op deze haard wordt gekookt én het is een warmtebron. Het koken gebeurt in pannen op een rooster boven gloeiend materiaal. Er kan gebruik worden gemaakt van hout, houtskool of turf. Deze brandstoffen worden door de Romeinen langs de Limes volop gebruikt. De rook van de haard stijgt. Door een opening boven de haard, of het Romeinse fornuis, ontsnapt de rook via het rookgat in het dak.