Het terrein is er woest. Het klimaat ruw. Het leven en landschap somber.

Welkom in Romeins Alphen!

Privacy in het Romeinse Rijk

Privacy in het Romeinse Rijk

05 december 2023

Status, rijkdom en macht. Het zijn belangrijke zaken in het Romeinse keizerrijk. Belangrijker wellicht is het recht op privacy. Zeker in het Romeinse leger, waar een officier privacy kent maar een soldaat zeker niet.

Het moderne recht op privacy is in principe nieuw in de geschiedenis. Door de eeuwen heen leefden mensen vlakbij elkaar en er is geen sprake van privacy in woningen en in het openbare leven. Daarbij maakt het niet uit of het gaat om een stadswoning of een boerderij. Zelfs de rijken leven veel dichter op elkaar dan tegenwoordig en hebben in onze ogen weinig privacy.

Ook in het Romeinse leger is geen sprake van privacy. Een castellum, en ook een castrum, is overvol. De soldaten leven dicht op elkaar in de barakken en onderweg met een groep in een tent. De officieren hebben meer ruimte, zij hebben een hogere status en daarom ook meer privacy.

Barakken en de centuriowoning

Soldaten wonen met een contubernium, de kleinste legereenheid van acht man, in een appartement van ongeveer 3,5 bij 6,5 meter. Dit is in tweeën gedeeld, de woonruimte is ongeveer 3,5 bij 4,8 meter. Waarschijnlijk is er een ladder naar een zolderruimte voor opslag en slaapplaatsen. Er zijn in principe tien van deze woonruimten in een barak.

De centurio woont in een ruimte die ongeveer twee tot drie keer zo groot is. Zijn woning ligt aan de kopse kant van de barak waar zijn centurie is ondergebracht. De woning is dan ook verdeeld in een aantal ruimten. Hij woont er met zijn gezin en bedienden of slaven.

Kamp

Als het leger onderweg is, heeft een contubernium één tent waar zij met z’n achten gebruik van maken. De slaapplaatsen liggen dan ook pal tegen elkaar aan. Meestal slapen zes mannen in de tent en lopen er twee wacht.

De centurio heeft een hogere en vaak ook grotere tent tot zijn beschikking. Er staat een bureau, een bed en klein meubilair. Het is zijn woon- en werkruimte. Voor moderne begrippen is het klein, maar de centurio heeft wel privacy en veel meer ruimte dan een soldaat.

Latrina

Het summum van privacy in het leger is wellicht de eigen latrina in de woning van de centurio. Compleet met een afvoergoot naar buiten. De soldaten doen hun behoefte in een openbare latrina, waar zij op een rij op de toiletten zitten.

Foto boven: de tent van een centurio
Foto onder: de tent van een contubernium

55 Privacy soldatentent.jpg