Fabrica: de werkplaatsen van het leger
In elk Romeins castellum is een gebouw, of een groep gebouwen, die fabrica heet. In een fabrica zijn werkplaatsen ingericht. Hier worden spullen voor het Romeinse garnizoen gemaakt en vooral onderhouden en gerepareerd.
De fabrica van castellum Albaniana is naar verhouding groot. Dit heeft waarschijnlijk te maken met de vroege bouw van het castellum. Albaniana is een van de eerste forten die in het westen langs de Rijn zijn gebouwd. Het castellum ligt in de eerste jaren ‘in the middle of nowhere’. Dit betekent dat het garnizoen voor veel spullen en voor onderhoud op zichzelf is aangewezen.
Werkplaatsen
Deze fabrica staat naast de zuidelijke poort. De werkplaatsen liggen tussen de omwalling en het hoofdkwartier van het castellum. Naast de poort ligt een hoog en lang gebouw, een basilica. Dit staat met de smalle kant aan de weg die het castellum in tweeën deelt. Ernaast staat een gebouw met verschillende kleine ruimten langs de weg. Achter dit gebouw liggen grotere werkplaatsen, onder meer voor metaalwerk.
Houtleembouw
Tijdens de archeologische opgravingen tussen 1998 en 2002 zijn sporen van de fabrica gevonden. Het zijn sporen van funderingsgreppels, resten van palen en planken en van haardplaatsen. De bouwwijze is voor het eerste castellum houtleem. Dit betekent dat tussen houten staande palen twijgen worden gevlochten en deze worden vervolgens besmeerd met leem. Dit geldt voor alle gebouwen in het castellum, ook voor de fabrica.
Metaal
Naast delen van gereedschap en gebruiksvoorwerpen, bijvoorbeeld aardewerk en munten, zijn resten van metaalwerk gevonden. Het gaat om druppel, knipsels, slakken en brokken. Dit soort resten blijft over als op een plek metaal wordt bewerkt. Het gaat hier vooral om gegoten brons. Interessant is in dit verband dat vlak naast de fabrica een waterput is gevonden. Water is nodig bij metaalbewerking.
Geitenvellen
Er zijn ook resten van leer gevonden. Het meeste leer is sterk versleten. Het zijn fragmenten van onder meer schildhoezen en tenten. Opvallend zijn de resten van nieuwe geitenvellen. Uit de afsnijsels blijkt dat het vooral gaat om vormen die gebruikt zijn om te repareren. Het is daarom onwaarschijnlijk dat er nieuwe voorwerpen zijn gemaakt.
Schoenen
Ook schoenen zijn gerepareerd. Hiervoor is rundleer gebruikt. De meeste resten zijn zolen. Er zijn een paar vrijwel complete exemplaren gevonden. Alle zolen zijn bespijkerd. Dit is gebruikelijk voor soldatenlaarzen, de caligae. Maar ook burgerschoeisel wordt voorzien van spijkers.
