Het terrein is er woest. Het klimaat ruw. Het leven en landschap somber.

Welkom in Romeins Alphen!

De organisatie in castella langs de grens

De organisatie in castella langs de grens

28 november 2023

Het dagelijks leven in een Romeins castellum is niet gemakkelijk. Er zijn veel taken en zeker in het grensgebied, de Limes, zijn aanvoer van goederen en van voorraden niet vanzelfsprekend. Een cohort auxiliari, het garnizoen van zo’n castellum, heeft een strakke organisatie nodig om alle taken goed uit te kunnen voeren.

Kenmerkend voor elk Romeins leger is de duidelijke hiërarchie in de vorm van een piramide. Voor een cohort auxiliari geldt dat de prefect aan de top staat en de manschappen de basis zijn met daartussen officieren, onderofficieren en specialisten. Zowel in Albaniana (Alphen-Stad) als in Nigrum Pullum (Zwammerdam) zijn auxilia gelegerd met als taak rivier- en grensbewaking. Een cohort van ongeveer vijfhonderd manschappen is onderverdeeld in zes centuries van elk tachtig manschappen.

Langs de Romeinse Rijn wordt geleidelijk een linie ingericht van dicht bij elkaar staande steunpunten. De castella dienen als uitvalsbasis in de regio. Kleinere wachtstations worden bemand door een of twee centuries infanterie soms in combinatie met cavalerie. De bemanning hiervan is gedetacheerd vanuit een grotere eenheid. De tussenliggende wachttorens worden over het algemeen vanuit de castella bemand, het gaat om kleine groepen van vier tot acht soldaten die een aantal dagen in een wachttoren verblijven.

Prefect cohortus

De kampcommandant, de prefect, is verantwoordelijk voor het garnizoen. Hij zorgt dat zijn ondergeschikten hun taken goed uitvoeren en onderhoudt contacten met de Romeinse legerleiding. Soms is de prefect verantwoordelijk voor de ruime regio rond het castellum.

Een van de belangrijkste taken van een prefect is de zorg voor aanvoer van voedsel en andere zaken. Dit betekent in de praktijk dat een prefect van een cohort zorgt voor goede (handels)contacten met de lokale bevolking, of hij knijpt hen uit. De prefect is in de wijde omtrek in ieder geval de hoogst geplaatste Romein.

Principales

De centurio is de hoogste ‘baas’ van een centurie, de eerste onder de leidinggevende principales, maar hij besteedt veel uit. Zo is er zijn uitvoerende rechterhand, een optio die als plaatsvervanger van de centurio kan optreden. De tesserarius is de wachtcommandant, hij is degene die de dagorders opstelt meestal op wastabletten. De signifer is verantwoordelijk voor financiën van zijn centurie. Ook is hij standaarddrager van het signum, een speer met medaillons. De hoornblazer zorgt dat de dagelijkse commando’s worden doorgegeven, hij werkt samen met de signifer.

Specialisten in de fabrica

Binnen een cohort zijn veel specialisten, ambachtslieden zoals schoenmakers, timmerlieden en smeden. Hoe dichter bij de grenzen van het Romeinse Rijk een onderdeel dient, hoe meer dit zelfvoorzienend moet zijn. Dit betekent dat zeker in de beginjaren van de Rijngrens, de Limes, vrijwel alle benodigde zaken door een cohort in de grenscastella, zoals Albaniana en Nigrum Pullum, zelf moeten worden gemaakt. De werkzaamheden worden meestal uitgevoerd in de bedrijfsgebouwen, met als verzamelnaam fabrica.

Training

Elk Romeins legeronderdeel wordt na de rekrutering en basistraining actief ingezet en uitgezonden. Daarna verrichten zij allerlei militaire taken, maar de trainingen blijven een vast onderdeel van het soldatenleven. De dagelijkse exercities van alle Romeinse soldaten, legionairs en auxiliari, bestaan uit conditietrainingen, wapentrainingen en trainen op formaties.

Discipline

Discipline is voor elk modern leger belangrijk. Voor het Romeinse leger geldt dit zeker, want de Romeinen hebben discipline zo ongeveer uitgevonden. Daartoe behoort bijvoorbeeld het zorgen voor de persoonlijke uitrusting en het feilloos volgen van orders. Ook het uitvoeren van typisch Romeinse formaties vereist veel discipline.

Andere taken

Naast de trainingen, zorg voor persoonlijke uitrusting en bijvoorbeeld koken, zijn er veel taken voor de soldaten. Zij lopen patrouilles en bemannen wachtposten. Zij zorgen voor onderhoud aan verdedigingswerken, gebouwen, kaden, steigers en wegen. Ook moeten er werkzaamheden, zoals rantsoenering en laden en lossen van schepen, worden uitgevoerd.