Het terrein is er woest. Het klimaat ruw. Het leven en landschap somber.

Welkom in Romeins Alphen!

Cornu en cornicen

Cornu en cornicen

17 November 2025

In elk Romeins cohort zijn verschillende hoorns in gebruik. verreweg de bekendste is de cornu. Elk veldteken heeft een eigen cornicen, de hoornblazer, die met zijn cornu commando’s doorgeeft aan zijn eigen eenheid.

De cornu is een drie meter lange hoorn in de vorm van een G. Deze hoorn wordt in ieder geval gebruikt tijdens veldslagen en komt daarom vaak voor op triomfbogen. Immers, daarop worden gewonnen veldslagen afgebeeld. Ook op de Zuil van keizer Trajanus is een cornicen met hoorn afgebeeld. Op deze zuil gaat het om een feestelijke parade van het leger.

Elke legereenheid heeft een eigen cornicen, de hoornblazer. Dit geldt voor de legionairs in de legioenen, maar ook voor de hulptroepen in auxiliari-eenheden. Ook de cavalerie maakt gebruikt van de cornu. De cornicen is altijd te vinden vlakbij het veldteken van zijn eenheid, zodat duidelijk is voor welke legereenheid de cornu 'bevelen' doorgeeft. 

Cornu en tuba

De cornu is ook een van de instrumenten die tijdens gladiatorenspelen worden gebruikt. Dit is te zien op het mozaïek van Zliten. In dat ‘orkest’ spelen ook een tuba en een waterorgel. De tuba wordt overigens ook door het leger gebruikt. Tijdens veldslagen geeft de tuba tactische commando’s door aan alle soldaten.

Opgravingen Albaniana

Tijdens de opgravingen van het Alphense castellum Albaniana is het uiteinde van een cornu opgegraven. Dit is bijzonder, omdat meestal het mondstuk wordt gevonden. Deze cornu is gemaakt van messing, daarna is de hoorn vertind.

Link naar een filmpje met professioneel cornuspel https://youtu.be/8rlhHSGbJkc

Foto boven: Romeinse soldaat met een replica van een Romeinse cornu naast een vaandeldrager
Foto onder: uiteinde van een Romeinse cornu gevonden in Alphen aan den Rijn, Provincie Zuid-Holland CC BY 4.0

28 cornu uiteinde Theaterterrein Albaniana - Provincie Zuid-Holland CC BY 4.0.jpg