Bewoonbaar gebied rond Albaniana en Nigrum Pullum

Op de kaart boven is het onbewoonbare gebied het bruine gebied. Dit is een hoogveengebied. Het veen is nat, moerassig en voedselarm. Er wonen lokale boeren langs de oevers van de grote rivieren en kleinere veenrivieren als de Romeinen zich hier vestigen. Verder is het nergens veilig om te wonen.

Het veen is ontstaan na de laatste ijstijd. Dit komt door de stijging van het zeeniveau. De zee stroomt het land in en dan ontstaan strandwallen door afzetting van zand en zeeklei. Op een zeker moment is het binnenland met kreken en lagunes afgesloten van de zee. Op deze natte gronden ontstaat vervolgens het veengebied.

Ingezoomd op ‘onze’ regio in de moderne gemeente Alphen aan den Rijn ziet dit er op de paleogeografische kaart (onder) zo uit. Rechts op de kaart ligt Zwammerdam, links net buiten de kaart ligt Leiden. In de Romeinse tijd zijn deze plaatsen de locatie voor respectievelijk castellum Nigrum Pullum en castellum Matilo. In het midden het Alphense castellum Albaniana. Voor de komst van de Romeinen zijn er boerderijen langs de oevers van de Oude Rijn en langs de oevers van de grotere veenrivieren Meije, Gouwe en Kromme Aar.

De onbewoonbare veengebieden liggen hier vlakbij de rivier in een corridor die ongeveer 800 meter breed is. Bij Woerden is dat nog 2 kilometer. Na het Oog van Koudekerk, dit is de eerste lus in de rivier, wordt de Rijn weer breder. Na dit Oog begint overigens de kuststreek.

De bewoonbare kuststreek loopt noord-zuid. Het bewoonbare riviergebied loopt oost-west.