Archeoloog Axel Müller over opgravingen Paradijslaan

Aanleiding voor de opgraving is de komst van een waterberging aan de Paradijslaan. Deze is bestemd voor het opvangen van piekbelasting van regenwater, zodat dit water in drogere tijden kan worden gebruikt voor het onderhouden van het groen aan de Hoge Zijde. Aan de Lage Zijde is ook een waterberging gepland. Omdat er veel archeologie, vooral Romeinse, werd verwacht, heeft archeologiebureau RAAP een opgraving gedaan naast de Bonifaciusschool.

Er is inderdaad veel gevonden. ‘We zijn nog druk bezig met wassen en vondstverwerking, maar we hebben bouwpuin en aardewerk gevonden. Het bouwpuin bestaat uit tufsteen, dakpannen en bakstenen’, zegt Müller. ‘Het vele aardewerk gaat van drinkbekers tot amforen en dolia, dat zijn grote voorraadpotten. Jammer genoeg hebben we alleen scherven, dus geen complete exemplaren, opgegraven.’

Bouwpuin, scherven en een raadsel

Hoewel er weinig bijzondere zaken zijn opgegraven, vallen de vondsten niet tegen. ‘Als we het in relatie zien tot wat nog intact was, dan is de hoeveelheid wel zoals verwacht. Met andere woorden, het valt niet tegen, maar het is ook niet opmerkelijk. We zijn hebben veel bulkmonsters genomen die we nog aan het wassen zijn, dus wellicht komt er nog iets bijzonders tevoorschijn. Dan moet je vooral denken aan geïmporteerd aardewerk of iets dergelijk. Er zijn relatief weinig metaalvondsten of dierenbotten gevonden.’

Soms vind je een raadsel bij opgravingen. Dat is ook zo aan de Paradijslaan. Er zijn sporen van een greppel opgegraven. ‘We hebben op het Romeins niveau een greppel gevonden van ongeveer 1 tot 1,5 meter breed. De bodem leek om de twee tot vier meter verdiept te zijn in de vorm van een vierkante kuil. We zijn dat nog aan het uitzoeken.’

Kleine opgraving

Vooraf was al bekend dat het opgravingsterrein in de loop der eeuwen zwaar verstoord is. ‘Hier heeft een modern schoolgebouw gestaan. Dit is gesloopt, maar wel 2 tot 3 m diep. Daar was het hele Romeinse niveau verstoord’, aldus Müller. ‘We hebben ook een greppel uit de zestiende of zeventiende eeuw gevonden. Dat is ook een belangrijk deel van de geschiedenis van Alphen, maar deze latere greppel heeft ook veel van het Romeins niveau verstoord.’ En als klap op de vuurpijl zijn aan de noordkant van het terrein de resten van een huis uit de achttiende of negentiende eeuw gevonden met een grote septic-tank. ‘Dus al met al waren er heel wat verstoringen van na de Romeinse tijd. Daardoor was het intacte deel uit de Romeinse tijd redelijk klein.’

‘Ondanks dat het een kleine opgraving was en maar een klein deel van het Romeins niveau intact was, is het wel heel leuk om deze vondsten en sporen in het geheel van alle Romeinse onderzoeken in Alphen te passen. Daarnaast was het goed te zien dat veel inwoners heel erg enthousiast en geïnteresseerd waren over hun Romeinse geschiedenis’, zegt Müller.

Voorgeschiedenis

Het Stadshart Hoge Zijde rond de Alphensebrug is het oudste deel van Alphen aan den Rijn. Op deze plek stond ooit een Romeins castellum. Rond dit fort lag een kampdorp waar de gezinnen van de soldaten, handelaren en ambachtslieden woonden. Tijdens eerdere opgravingen tussen 1998 en 2002 werd duidelijk dat dit dorp rondom het castellum in het Burgemeester Visserpark, de Paradijslaan en de Julianastraat lag.

Daarom wordt bij elk bouwproject in deze omgeving een archeologisch onderzoek gedaan. Vaak wordt eerst een proefsleuf gegraven, dat is hier in 2010 gedaan, en daarna wordt besloten of er ook een volledig onderzoek moet komen. Voor de Paradijslaan geldt dat hier in het verleden vondsten zijn gedaan en daarom moest er een archeologisch onderzoek worden gedaan voordat de grote waterberging wordt aangelegd.

Romeinse verleden

Castellum Albaniana is een van de oudste castella langs het Nederlandse deel van de Nedergermaanse Limes, de Romeinse grens rond het Rijk. Het castellum is speciaal aangelegd om de verovering van Britannia te steunen. In deze versterkte Romeinse kazerne woonde een cohort hulptroepen, dit is een afdeling van ongeveer vijfhonderd militairen. De soldaten kwamen uit het Donaugebied. Dit Cohors VI Breucorum heeft, zoals gebruikelijk bij het Romeinse leger, een heel gevolg van gezinnen, handelaren en ambachtslieden. Allemaal werken zij voor het cohort dat zonder hen niet kan functioneren. De burgers wonen in een vicus, een dorp rond het castellum.

Dit artikel is eerder verschenen op de nieuwssite van Studio Alphen