Hoewel Romeinen heel gemakkelijk allerlei goden in hun godenwereld opnemen, bestaat hun eigen godenwereld wel degelijk. Het meest bekend is waarschijnlijk de antieke Olympische godenfamilie. Naast de officiële Grieks-Romeinse goden zijn er ook provinciale, regionale en lokale goden.
Elke familie heeft zoiets als een stamboom. Dat geldt ook voor de Olympische familie. Hoewel de god Kronos en de godin Ops de stamouders zijn, behoren zij niet tot de officiële familie als er wordt gesproken over de antieke goden. Deze bestaat uit hun kinderen plus kinderen van pater familias Zeus.
De kinderen van Kronos en Ops zijn Zeus, Hera, Poseidon, Hades, Demeter en Hestia. Hades behoort echter niet tot de Olympische familie, omdat hij niet op de Griekse berg Olympus verblijft maar in de onderwereld. Zeus en zijn zuster-echtgenote Hera regeren in de godenwereld. Zeus heeft al kinderen met anderen voordat hij met Hera trouwt. Hij is chronisch ontrouw en bezwangert verschillende godinnen en vrouwen tijdens zijn huwelijk met haar.
De Olympische kinderen van het godenechtpaar Zeus en Hera zijn Ares en Hephaistos. Hiervan is Ares de meest bekende als god van de oorlog en de krijgskunst. In tegenstelling tot zijn halfzus Athena, de godin van strategische oorlogsvoering, is Ares bloeddorstig en gewelddadig. Een pikant detail is dat Hephaistos zijn echtgenote Aphrodite in bed betrapt met zijn broer Ares.
Zeus is onder meer bekend door zijn drukke liefdesleven. Bekende mythen zijn bijvoorbeeld Leda en de Zwaan en Europa en de Stier. Veel mythen zijn verwerkt in kunstwerken van grote kunstenaars. De Olympische kinderen van Zeus zijn Athena, de tweeling Apollo en Artemis, Hermes, Dionysos en Aphrodite. Er zijn overigens veel meer Olympische (half)goden, maar zij behoren niet tot de familie.
In de antieke godenwereld hebben de Olympiërs zowel een Griekse als een Romeinse naam, waarbij de Griekse de oorspronkelijke is. Hieronder een lijstje:
Er zijn twaalf leden van de Olympische godenfamilie. Hades wordt niet bij hen ondergebracht, omdat hij niet op de berg Olympus woont. Daarnaast ontbreekt of Dionysos of Hestia. Stamouders Kronos en Ops hebben ook een Romeinse naam: Saturnus en Rhea.
De basis van de Romeinse godenwereld is dus de Griekse. Romeinen bewonderen de Griekse (Hellenistische) cultuur en nemen, naast de godenwereld, veel meer zaken van hen over. Zo worden bijvoorbeeld Griekse beelden gekopieerd, naar Rome verscheept en daar geplaatst. Ook de Griekse tempelbouw is een voorbeeld voor de Romeinse tempelbouw, al zijn er wel degelijk herkenbare verschillen.
Deze houding ligt ook onder het opnemen van goden uit overwonnen gebieden, de provinciale en regionale goden. Soms gaat het om een god of godin die elders in het Romeinse Rijk opduikt. Zo wordt bijvoorbeeld de Egyptische godin Isis in het hele Rijk vereerd. Er zijn ook goden die samensmelten met hun Romeinse tegenhanger, zoals bijvoorbeeld Hercules-Magasanus waarbij Magasanus oorspronkelijk een Bataafse god is. Ook Sulis Minerva is zo’n voorbeeld waarbij Sulis een Keltische godin is. Tenslotte zijn er regionale of lokale goden die een Romeinse status krijgen, zoals de godin Nehallenia in Gallia Belgica.
Foto boven: de Olympische god Jupiter op een zuil in de Romeinse tempel in Museumpark Archeon
Foto onder: de regionale godin Nehalennia in het tempelhuis in de Romeinse tempel in Museumpark Archeon

Romeins Alphen is een initiatief van Minerva TXT producties / Eveline
Verhoeve
Copyright © teksten en foto's Eveline Verhoeve
Contact:
MinervaTXTproducties@ziggo.nl